Zakaz kopciuchów 2026: uchwały antysmogowe, terminy, kary
· 10 min czytania · Redakcja Jak Grzać
Sprawdź, od kiedy w Twoim województwie nie wolno używać starych pieców. Terminy, kary do 5000 zł i kroki, które pozwolą uniknąć kłopotów.
Zakaz kopciuchów 2026: uchwały antysmogowe, terminy, kary
Jeśli ogrzewasz dom starym piecem na węgiel lub drewno (tzw. kopciuchem), masz coraz mniej czasu. Uchwały antysmogowe obowiązują już w większości województw, a za ich łamanie grożą kary do 5 000 zł. Poniżej znajdziesz terminy dla każdego województwa i kroki, które trzeba wykonać.
Czym jest kopciuch?
Kopciuch to potoczna nazwa kotła na paliwo stałe (węgiel, drewno), który:
- nie spełnia normy emisji klasy 5 wg PN-EN 303-5:2012,
- nie ma tabliczki znamionowej z klasą emisji,
- został wyprodukowany (zazwyczaj) przed 2018 rokiem,
- ma ręczne podawanie paliwa i nie ma automatyki spalania.
Nie każdy stary kocioł to kopciuch. Jeśli Twój ma tabliczkę z klasą 5 albo ecodesign, jest zgodny z przepisami.
Terminy zakazów per województwo
Uchwały antysmogowe to prawo lokalne, więc każde województwo ustala własne terminy. Aktualne daty:
| Województwo | Zakaz kopciuchów (klasa <3) | Zakaz klasy 3-4 | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Małopolskie | ✅ Już obowiązuje (od 2023) | 01.01.2027 | Najpóźniej obowiązujące w PL |
| Śląskie | ✅ Już obowiązuje (od 2024) | 01.01.2028 | Dotyczy też kominków bez filtrów |
| Mazowieckie | 01.01.2025 | 01.01.2028 | Strefa warszawska: ostrzejsze wymagania |
| Dolnośląskie | 01.07.2024 | 01.07.2028 | Wrocław: osobna uchwała |
| Łódzkie | 01.01.2025 | 01.01.2028 | — |
| Wielkopolskie | 01.01.2025 | 01.01.2028 | Poznań: strefa ograniczonej emisji |
| Pomorskie | 01.09.2024 | 01.09.2026 | Trójmiasto: najszybsze terminy |
| Podkarpackie | 01.01.2026 | 01.01.2028 | — |
| Lubelskie | 01.01.2026 | 01.01.2030 | — |
| Kujawsko-Pomorskie | 01.01.2024 | 01.01.2028 | — |
| Warmińsko-Mazurskie | 01.01.2025 | 01.01.2028 | — |
| Zachodniopomorskie | 01.07.2025 | 01.07.2028 | — |
| Podlaskie | 01.01.2026 | 01.01.2029 | — |
| Świętokrzyskie | 01.07.2025 | 01.07.2028 | — |
| Opolskie | 01.01.2025 | 01.01.2028 | — |
| Lubuskie | 01.01.2025 | 01.01.2028 | — |
W 2026 roku zakaz kopciuchów bez klasy obowiązuje już we wszystkich 16 województwach. Jeśli masz kopciucha, musisz go wymienić.
Kary za łamanie uchwał antysmogowych
Za używanie pieca niezgodnego z uchwałą antysmogową grożą:
- mandat do 500 zł, nakładany przez straż miejską lub gminną;
- grzywna sądowa do 5 000 zł przy powtarzających się naruszeniach;
- kontrole bez zapowiedzi: straż miejska i gminna może je prowadzić na podstawie art. 379 Prawa ochrony środowiska.
Jak wyglądają kontrole?
1. Strażnik miejski albo gminny puka do drzwi.
2. Ma prawo sprawdzić piec i paliwo.
3. Może pobrać próbkę popiołu do analizy.
4. Sporządza protokół kontroli.
5. Jeśli wykryje naruszenie, wystawia mandat albo kieruje wniosek do sądu.
Kontroli nie można odmówić, a utrudnianie jej to osobne wykroczenie.
Co zrobić? Krok po kroku
Krok 1: Sprawdź swój piec
Znajdź na kotle tabliczkę znamionową i sprawdź na niej:
- klasę emisji (klasa 5 albo ecodesign oznacza, że kocioł jest w porządku),
- rok produkcji (przed 2018 to prawdopodobnie kopciuch),
- normę (PN-EN 303-5:2012).
Jeśli tabliczki nie ma, piec najpewniej jest kopciuchem.
Krok 2: Wybierz nowe źródło ciepła
Najczęściej wybierane zamienniki kopciucha:
| Opcja | Koszt inwestycji | Koszt roczny (dom 120 m²) | Dotacja |
|---|---|---|---|
| Pompa ciepła | 35 000–55 000 zł | 2 500–3 500 zł | pompa powietrze/woda: 14 080–35 200 zł wg poziomu* |
| Kocioł na pellet | 15 000–25 000 zł | 3 000–4 000 zł | 8 200–20 500 zł wg poziomu* |
| Kocioł gazowy | 8 000–15 000 zł | 4 500–6 000 zł | 0 zł (brak dotacji od 2025) |
| Kocioł na ekogroszek kl. 5 | 8 000–14 000 zł | 3 500–4 500 zł | 0 zł (kotły węglowe poza katalogiem programu) |
*Maksymalna dotacja na samo urządzenie (poziom podstawowy do najwyższego), z listy ZUM; stan na październik 2026.
Jeśli nie wiesz, co wybrać, nasz kalkulator kosztów ogrzewania porówna te opcje dla Twojego domu.
Krok 3: Złóż wniosek o dotację
Program Czyste Powietrze dofinansowuje wymianę kopciucha na trzech poziomach:
- Poziom podstawowy: do 40% kosztów (roczny dochód do 135 000 zł), maksymalna dotacja przy pełnym zakresie prac 68 040 zł.
- Poziom podwyższony: do 70% kosztów (dochód do 2 250 zł/os./msc), maksymalnie 119 070 zł.
- Poziom najwyższy: do 100% kosztów (dochód do 1 300 zł/os./msc), maksymalnie 170 100 zł, ale tylko dla budynku o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh/(m²·rok).
Od marca 2025 audyt energetyczny jest obowiązkowy, a kotły gazowe nie dostają dotacji. Szczegóły znajdziesz w artykule Czyste Powietrze 2026: nowe zasady.
Krok 4: Wymień piec i zgłoś
Po wymianie:
1. Zachowaj fakturę za nowy kocioł albo pompę.
2. Uzyskaj protokół likwidacji starego pieca.
3. Zgłoś wymianę w urzędzie gminy (CEEB, czyli Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków).
4. Rozlicz dotację.
Ile domów wciąż ma kopciuchy?
Według danych CEEB z 2025 roku:
- 3,1 mln budynków w Polsce ogrzewa się paliwami stałymi;
- ok. 1,8 mln z nich to kopciuchy (klasa <5 lub bez klasy);
- rocznie wymienia się ok. 200 000–250 000 pieców;
- przy obecnym tempie wymiana wszystkich kopciuchów zajmie 7–9 lat.
Najczęstsze pytania
Czy mogę dalej palić drewnem w kominku?
To zależy od województwa. Wiele uchwał wymaga, żeby kominek spełniał normę ecodesign, a kominki otwarte mogą być zakazane. Sprawdź szczegóły dla swojego województwa.
Czy kotły klasy 5 też będą zakazane?
Na razie nie, bo kotły klasy 5 i ecodesign spełniają obecne wymagania. Dyrektywa EPBD może jednak w przyszłości przynieść dodatkowe ograniczenia.
Mam kopciucha, ale nie stać mnie na wymianę. Co robić?
Czyste Powietrze na poziomie najwyższym (niskie dochody, budynek o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh/(m²·rok)) może pokryć do 100% kosztów kwalifikowanych. Wiele gmin ma też własne programy dotacyjne, więc zapytaj w urzędzie gminy.
Czy wynajmujący może używać kopciucha?
Odpowiedzialność spoczywa na właścicielu budynku. Jeśli wynajmujesz dom z kopciuchem, powiadom właściciela o obowiązkach, które nakłada na niego uchwała.
Zajrzyj do rankingu pomp ciepła i kalkulatora kosztów, żeby dobrać rozwiązanie do swojego domu.